WoningBouwersNL: “Goede richting in coalitieakkoord maar zonder tijdig geld en gezond investeringsklimaat komt er geen woning bij.”
WoningBouwersNL is in de kern positief over het vandaag gepresenteerde coalitieakkoord van het minderheidskabinet. De branchevereniging voor woningbouwers ziet dat het kabinet inzet op meer bouwen, betaalbaar wonen, kortere procedures en minder regels. Tegelijkertijd plaatst WoningBouwersNL drie stevige kanttekeningen bij de timing van middelen, de uitvoerbaarheid van betaalbaarheidsafspraken en de uitwerking van het investeringsklimaat.
“Dit coalitieakkoord zet een duidelijke stap in de goede richting: minder procedures, meer landelijke standaardisatie en meer regie zijn precies wat nodig is om weer tempo te maken. Maar versnellen lukt alleen als plannen ook financieel haalbaar blijven. Het geld voor betaalbare woningbouw komt pas vanaf 2029, dat is laat. En betaalbaarheidsnormen moeten flexibel genoeg blijven zodat projecten niet vastlopen. Wij staan klaar om met het kabinet de versnellingsagenda direct uitvoerbaar te maken: rust in regels en ruimte voor rendement, zodat er sneller meer woningen bijkomen,” aldus Coen van Rooyen, algemeen directeur van WoningBouwersNL.
Versnellen: juiste knoppen worden aangezet
WoningBouwersNL ziet meerdere positieve elementen in het coalitieakkoord:
- Een duidelijke versnellingsagenda: beperking van bezwaar en beroep (één beroepsgang, duidelijke termijnen) en een aangekondigde Vereenvoudigingswet.
- Versimpeling en standaardisatie van (duurzaamheids)normen en van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), wat industriële en seriematige woningbouw helpt opschalen.
- Minstens 30 grootschalige woningbouwlocaties van nationaal belang, aangevuld met “straatje erbij/wijkje erbij” en sterkere rijksregie met ondersteuning en beloning van gemeenten.
- Het doorzetten en bundelen van bestaande programma’s zoals de woningbouwimpuls, realisatiestimulans en het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid.
- Aandacht voor randvoorwaarden als netcongestie, warmtenetten en infrastructuur, onder meer via een Crisiswet Netcongestie en versnelling van netuitbreiding.
Op papier zet dit akkoord de goede lijnen uit: het kabinet erkent dat procedures korter moeten, regels eenvoudiger en randvoorwaarden beter geregeld. De vraag is nu of dit snel genoeg voelbaar wordt in de praktijk van de leden en de woningzoekenden.
Kanttekening 1 – Tempo en allocatie van geld
In de budgettaire bijlage staat een impuls van € 1 miljard per jaar voor betaalbare woningen, maar die middelen komen pas vanaf 2029 beschikbaar. De realisatiestimulans en woningbouwimpuls worden wel genoemd maar zonder budget tot 2029. De door de Woningbouwcoalitie, waar ook WoningBouwersNL deel van uitmaakt berekende 3 tot 5 miljard euro die nodig is om tot 100.000 woningen per jaar te komen wordt bij lange na niet gehaald.
Van Rooyen: “De bouwdip van morgen wordt vandaag beslist. Projecten die nu geen sluitende businesscase hebben, gaan simpelweg niet van start. Versnellen kan niet zonder voorspelbare, tijdige én toereikende financiering. Als dit het budget is en het geld pas in 2029 komt, blijft de versnelling de komende jaren vooral op papier bestaan.”
WoningBouwersNL pleit ervoor om meer middelen beschikbaar te stellen en deze naar voren te halen of desnoods een overbruggingspakket in te richten voor projecten die nu stagneren.
Kanttekening 2 – Betaalbaarheidseisen moeten uitvoerbaar blijven
Het coalitieakkoord kiest voor woondeals waarin minstens tweederde van de nieuwbouw betaalbaar moet zijn, met subpercentages van 30% sociale huur en 25% betaalbare koop, regionaal te differentiëren.
WoningBouwersNL onderschrijft het belang van betaalbaar wonen, maar waarschuwt voor te veel detailsturing in de programmering. In eigen analyses ziet de organisatie dat projecten financieel en praktisch klem lopen wanneer:
- de vraag van corporaties of beleggers niet aansluit op de opgelegde verdeling;
- er onvoldoende flexibiliteit is om tussen segmenten te kunnen schuiven.
Kanttekening 3 – Investeringsklimaat nog te dun uitgewerkt
Het kabinet zegt de huurmarkt en fiscaliteit zo te willen vormgeven dat het investeringsklimaat verbetert en de Wet betaalbare huur waar nodig wordt geoptimaliseerd. Ook wordt onder meer een verlaging van de overdrachtsbelasting van 8% naar 7% voor niet-zelfbewoning genoemd (vanaf 2027).
Volgens WoningBouwersNL is dit een stap, maar verwacht geen herstel van vertrouwen. De afgelopen jaren trokken veel particuliere en institutionele beleggers zich terug uit de huurmarkt, terugkeer vraagt meer dan intenties.
Kapitaal is er genoeg, maar investeerders hebben regelgevingsrust nodig. Zonder een helder pakket aan fiscale en juridische spelregels voor de komende jaren blijft veel investeringskapitaal aan de zijlijn staan. Dat is slecht nieuws voor middenhuurders én voor de bouwproductie.
Zes concrete voorstellen voor de eerste 100 dagen
Om de goede intenties uit het coalitieakkoord snel om te zetten in extra woningen, doet WoningBouwersNL zes concrete voorstellen voor de eerste 100 dagen:
- Versnelling juridisch dichttimmeren
Werk de beperking tot één beroepsgang en vaste termijnen snel uit in wetgeving, en zorg voor voldoende capaciteit bij vergunningverlening en Raad van State.
- Standaardisatie van eisen afdwingen
Leg vast dat gemeenten in tenders en bovenwettelijke eisen werken met één set, voorspelbare normen, minimaal één kabinetsperiode lang.
- Financiering naar voren halen
Breng de geplande 1 miljard euro per jaar voor betaalbaar wonen naar 2026–2028 en richt een tijdelijk overbruggingspakket in voor projecten die nu stilliggen.
- Flexibele betaalbaarheidsmix
Streef naar 2/3 betaalbaar, maar voorkom dat starre percentages projecten blokkeren. Maak omzetting tussen segmenten mogelijk als een corporatie of belegger afhaakt.
- Investeringsklimaat huur snel concretiseren
Bied duidelijkheid over fiscale rust, een werkbare optimalisatie van de Wet betaalbare huur en de toekomst van gemeentelijke opkoop- en zelfbewoningsinstrumenten.
- Randvoorwaarden “hard” koppelen aan woningbouw
Verbind maatregelen rond netcongestie, warmtenetten en ontsluitingsinfrastructuur expliciet aan prioritaire woningbouwlocaties.
Rust in regels, ruimte voor rendement. Met deze agenda wil WoningBouwersNL bijdragen aan een praktische uitwerking van het coalitieakkoord.
“Onze leden staan klaar om te leveren,” besluit Van Rooyen. “Als we zorgen voor rust in regels, ruimte voor rendement en voldoende flexibiliteit in de programmering, dan kunnen we de woningbouwproductie echt omhoog brengen en merken woningzoekenden dat er weer woningen bijkomen.
